Nội Soi Tai Mũi Họng Là Gì? Những Lưu Ý Khi Nội Soi

Nội soi tai mũi họng là một phương pháp giúp chẩn đoán chính xác các bệnh lý ở vùng tai mũi họng.

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc Sỹ Bác Sĩ Trương Đăng Khoa – Bác sĩ Tai Mũi Họng – Phòng Khám Đa Khoa Family Health.

Nội soi tai mũi họng là một phương pháp giúp chẩn đoán chính xác các bệnh lý ở vùng tai mũi họng. Hiện nay, việc thăm khám cận lâm sàng này đang được áp dụng rộng rãi tại nhiều phòng khám và bệnh viện khác nhau. Vừa có vai trò giúp trong chẩn đoán bệnh vừa hỗ trợ điều trị các bệnh lý tai – mũi – họng hiệu quả hơn từ ngách mũi sâu cũng sẽ được làm sạch một cách triệt để. Nhiều người hẳn sẽ thắc mắc nội soi tai mũi họng có đau không? Quy trình nội soi tai mũi họng như thế nào? Hay nội soi tai mũi họng có phát hiện ung thư…

1. Thế nào là nội soi tai mũi họng?

Nội soi tai mũi họng là một thủ thuật nhằm khảo sát tai , mũi xoang , họng và thanh quản . Thủ thuật thực hiện bằng việc đưa ống nội soi (một ống mỏng có gắn camera và nguồn sáng) vào tai và đường mũi, họng đồng thời chụp ảnh tai, mũi và họng.

Những hình ảnh nội soi này có thể được chụp và ghi lại để làm tài liệu cho từng bệnh nhân. Quá trình này cho phép quan sát bên trong vùng mũi xoang, họng, thanh quản mà khám thông thường không thể thực hiện được. Hình ảnh mà các bác sĩ nhìn từ nội soi giúp cho chẩn đoán chính xác và điều trị thích hợp.

Trong nội soi, mục tiêu là nhìn thẳng từ đầu ống nội soi vào vùng cần khảo sát. Ngoài những ống nội soi góc nhìn thẳng trực tiếp còn những ống nội soi có góc hướng nhìn khảo sát những cấu trúc không thể đưa nhìn thẳng trực tiếp.

Những ống nội soi ‘có góc’ này có thể được sử dụng để nhìn xung quanh các góc và vào các hốc xoang cong. Vì ống nội soi rất mảnh (chỉ rộng 2,7-4,0 mm), nó có thể dễ dàng đi qua lỗ mũi để kiểm tra đường mũi, cấu trúc và xoang.

Trong khi khám mũi truyền thống bằng banh mũi và đèn bị hạn chế ở phần trước của mũi, thì nội soi cho phép quan sát trực tiếp giải phẫu bên trong sâu hơn và các cấu trúc phía sau của mũi và xoang.

2. Khi nào cần đi nội soi tai mũi họng

Bạn có thể cần nội soi mũi nếu bạn có vấn đề mãn tính với bất kỳ tình trạng nào sau đây:

Nghẹt mũi và chảy mũi: nội soi đánh giá giúp chẩn đoán viêm mũi xoang , vẹo vách ngăn để có hướng giải quyết kịp thời nhất là khi đã điều trị thuốc thời gian kéo dài nhưng không cải thiện

Đau đầu
Đau mặt, đặc biệt là xung quanh xoang và trên mắt
Các trường hợp viêm xoang mãn tính
Chảy máu cam : một số trường hợp chảy máu mũi tái phát việc nội soi mũi xoang quan trọng để tầm soát ung thư vùng mũi xoang , ung thư vòm họng mũi. Đặc biệt ở trẻ vị thành niên, chảy máu mũi tái phát không cầm việc nội soi tầm soát u xơ vòm mũi họng rất quan trọng để có chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời.
Giảm/ mất khứu giác: việc nội soi mũi xoang giúp đánh giá được phần nào nguyên nhân để sớm đưa ra các giải pháp điều trị phục hồi khứu giác

Triệu chứng vùng họng – thanh quản :

Khàn tiếng kéo dài : gặp trong nhiều bệnh cảnh ( viêm thanh quản , hạt dây thanh ,… ), đặc biệt đây cũng là triệu chứng của ung thư thanh quản . Chẩn đoán sớm để có hướng điều trị kịp thời.
Nuốt vướng, đau họng kéo dài : thường gặp trong bệnh cảnh trào ngược họng thanh quản , một số ca có thể gặp ung thư thanh quản. Việc tầm soát qua nội soi giúp chẩn đoán sớm
Nổi hạch vùng cổ, góc hàm: khi có nổi hạch vùng này cần tầm soát ung thư vùng họng thanh quản tránh bỏ sót tổn thương nếu nghi ngờ hạch di căn.
Hụt hơi khi nói
Ho ra máu

Triệu chứng ở tai :

Ù tai: việc nội soi tai giúp đánh giá ống tai sạch hay còn ráy tai phần nào chẩn đoán nguyên nhân từ tai ngoài hay tai giữa tránh nhầm lẫn trong điều trị nguyên nhân tai ngoài hoặc tai giữa.
Chảy tai
Ngứa tai
Đau tai : việc nội soi đánh giá tình trạng viêm tai ngoài hay viêm tai giữa giúp chẩn đoán để hướng điều trị phù hợp vì mỗi bệnh cảnh hoàn toàn khác nhau và hướng điều trị khác nhau

Mục đích nội soi tai mũi họng ?

Ngoài việc kiểm tra trực quan đơn thuần nhằm phát hiện các tổn thương có thể có của niêm mạc, xác định mức độ lan rộng của khối u và tìm kiếm các tổn thương liên quan khác, nội soi có thể thực hiện một loạt các xét nghiệnm bổ sung, chẳng hạn như lấy mẫu tế bào, sinh thiết (thu thập) của các mảnh mô nhỏ) và kiểm tra vi khuẩn học hoặc miễn dịch học.

3. Các phương thức nội soi tai mũi họng hiện nay

Nội soi tai mũi họng ống cứng

Nội soi tai mũi họng ống cứng thường được sử dụng để lấy dị vật. Nội soi ống cứng cũng thích hợp cho hồi phục sau hít phải dị vật do nó cho phép và bảo vệ đường dẫn khí, kiểm soát dị vật trong khi hồi phục. Với lòng ống soi cứng lớn, nội soi ống cứng cho phép thực hiện các thủ thuật như đốt điện giúp kiểm soát chảy máu.

Nội soi tai mũi họng ống mềm

Là phương pháp nội soi an toàn, ít gây ra biến chứng. Phương pháp này giúp chẩn đoán lớp niêm mạc bên trong vùng tai mũi họng và giúp quan sát rõ các vấn đề tổn thương vùng tai mũi họng.

Ưu điểm:

Hình ảnh sắc nét nổi bật so sở hữu những máy nội soi ống cứng.
Ống soi mềm vô cùng nhỏ đường kính dây soi chỉ 3mm không gây đau đớn kích ứng vùng hầu họng, mũi, tai nên tương đối an toàn và ít xảy ra biến chứng.
Quan sát rõ các ngách ngóc do điều chỉnh gập góc 130 độ của ống soi.
Phát hiện, chẩn đoán ung thư sớm ở vùng tai mũi họng: Vòm họng, thanh quản, dây thanh âm,… dựa trên những biến đổi nhỏ nhất của niêm mạc và cấu trúc mô-mạch máu trên bề mặt.
Phân tích rõ ràng giới giữa vùng ung thư và vùng lành tính giúp cho bác sĩ đánh giá mức độ xâm lấn của khối u và lấy sinh thiết qua nội soi chính xác.
Đặc biệt hữu ích trong nội soi cho trẻ thơ do đường kính ống soi rất nhỏ.

4. Quy trình nội soi tai mũi họng diễn ra như thế nào?

Chuẩn bị :

Bệnh nhân được giải thích kỹ trước khi khám
Đặt meche tẩm Naphtazolin hoặc xịt Otrivin vào mũi bệnh nhân trước khi khám
Gây tê họng với lidocain 10% dạng xịt nếu bệnh nhân quá kích thích khi khám
Bệnh nhân ngồi đối diện bác sĩ
Bác sĩ hướng dẫn bệnh nhân để phối hợp trong khi nội soi
Nguyên tắc vô trùng : dụng cụ khám chỉ cho một bệnh nhân, cốc chống mờ: chỉ dùng cho 1 bệnh nhân. Ống nội soi sau khi khám phải xử lý ở phòng thanh trùng theo đúng quy trình chuẩn xử lý ống nội soi. Dụng cụ khám và làm thủ thuật cho bệnh nhân phải hấp sau khi khám

Chuẩn bị máy nội soi và dụng cụ

Bác sĩ đeo khẩu trang, rửa tay theo đúng nguyên tắc sau đó mang găng
Chuẩn bị máy : bật công tắc điện nguồn sáng, camera và màn hình
Cắm đầu dây dẫn nguồn sáng vào máy
Lắp dây dẫn và đầu camera vào ống nội soi
Chỉnh camera điều chỉnh tiêu cự sao cho thấy rõ từng ô nhỏ của gạc ( dùng 01 miếng gạc để làm mẫu )
Chống mờ : dùng 1 cốc inox để miếng gạc đổ ít nước muối sinh lý và xà phòng vô khuẩn vào. Trước khi soi chấm đầu ống nội soi vào để chống mờ hơi nước.

Thực hiện nội soi :

Trong suốt quá trình nội soi , bệnh nhân cần hợp tác với bác sĩ nghe theo hướng dẫn để việc nội soi diễn ra thuận lợi. Trong quá trình này , bác sĩ sẽ lưu lại hình ảnh nội soi. Cuối giai đoạn sẽ kèm chung với kết quả để gửi cho bệnh nhân

Sau khi nội soi :

Ống nội soi xẽ xử lý theo đúng quy trình chuẩn xử lý ống , bác sĩ tháo găng rửa tay và giải thích tình trạng cho bệnh nhân

5. Những lưu ý khi nội soi tai mũi họng

Để tránh biến chứng do nội soi tai mũi họng, cần tuyệt đối tuân theo sự chỉ dẫn của bác sĩ. Đồng thời, bệnh nhân cũng cần tập trung khi thực hiện kỹ thuật nội soi, cần nằm hoặc ngồi yên, không cử động, xoay người, cúi người một cách đột ngột.

Đối với trẻ nhỏ, cần có cự hỗ trợ và phối hợp từ người thân trong khi thực hiện khám nội soi. Cần chuẩn bị và giải thích trước cho trẻ để trẻ hợp tác trong quá trình thực hiện nội soi.
Khi thấy có dấu hiệu bất thường như ù tai, chảy mủ tai, nghẹt mũi…bạn nên đi khám nội soi tai mũi họng sớm nhằm phát hiện và chẩn đoán sớm tình trạng bệnh lý để điều trị kịp thời, tránh biến chứng nghiêm trọng.

Bệnh nhân cần chuẩn bị gì trước khi nội soi tai mũi họng ?

– Người bệnh không cần chuẩn bị gì kể cả việc ăn uống có thể ăn uống bình thường.

– Việc nội soi tai mũi họng thường không đau do ống soi hiện đại , kích thước nhỏ và tay nghề bác sĩ điêu luyện tránh va chạm các cấu trúc vùng mũi , họng nên người bệnh có thể yên tâm , tránh tâm lý lo lắng trước khi nội soi. Ngoài ra việc chuẩn bị bệnh nhân trước khi nội soi khá quan trọng như đặt thuốc co mạch vùng mũi hay xịt tê vùng họng giúp việc nội soi dễ dàng .Đồng thời việc ghi hình nhanh chóng trong lúc nội soi ở các máy soi hiện đại giúp quá trình nội soi diễn ra nhanh chóng giảm thiểu cảm giác khó chịu cho bệnh nhân.

– Nội soi tai mũi họng là một thủ thuật xâm lấn tối thiểu nhằm giúp phát hiện sớm các bệnh lý , giúp cho việc chẩn đoán chính xác , từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp. Bệnh nhân cần tuân thủ theo các hướng dẫn của bác sĩ trước khi nội soi để đảm bảo an toàn khi thực hiện kĩ thuật .